صفحه اصلی ← ابعاد و سایزبندی

سایز اسمی لوله؛ NPS، NB و DN

نام‌گذاری سایز لوله بدون اشتباه با قطر واقعی

سایز اسمی لوله یک نام‌گذاری برای هماهنگی لوله، فلنج و فیتینگ است؛ NPS، NB و DN باید از قطر خارجی و قطر داخلی واقعی تفکیک شوند.

تعریف پایه

تعریف سایز اسمی و تفاوت آن با قطر واقعی

سایز اسمی لوله یک نام‌گذاری برای شناسایی گروه ابعادی لوله است. در سیستم آمریکایی، NPS یا Nominal Pipe Size نام‌گذاری اصلی سایز اسمی است. NB یا Nominal Bore اصطلاح قدیمی‌تری است که در برخی منابع برای همان مرجع سایز اسمی به‌کار می‌رود؛ واژه Bore در نام NB به معنی قطر داخلی واقعی نیست. DN نیز نام‌گذاری اسمی متریک است.

سایز اسمی لوله (NPS)

نام‌گذاری رایج در سیستم ASME؛ عدد NPS به‌تنهایی قطر خارجی یا داخلی واقعی نیست.

قطر اسمی (NB)

اصطلاحی قدیمی‌تر در برخی منابع فنی؛ بیان NPS یا DN در اسناد جدید ابهام کمتری دارد.

قطر نامی (DN)

نام‌گذاری متریک اسمی برای هماهنگی اجزای پایپینگ؛ DN نیز قطر اندازه‌گیری‌شده نیست.

قطر واقعی

قطر خارجی (OD) از جدول ابعادی و قطر داخلی (ID) از OD و ضخامت دیواره تعیین می‌شود.

طبق ASME B36.10-2022: برای NPS 12 (DN 300) و کوچک‌تر، عدد NPS با قطر خارجی واقعی برابر نیست و OD از نظر عددی بزرگ‌تر از NPS است. از NPS 14 (DN 350) به بالا، قطر خارجی برحسب اینچ از نظر عددی با NPS برابر می‌شود. برای نمونه: NPS 1/2 → OD 21.34 mm، NPS 2 → 60.32 mm، NPS 12 → 323.8 mm، NPS 14 → 355.6 mm و NPS 24 → 609.6 mm. مرجع ابعادی این مقادیر ASME B36.10-2022 است.
تطبیق نام‌گذاری

رابطه NPS، NB، DN و قطر خارجی

نسخه قابل دانلودMANIK TRADING
دانلود جدول
PDFمشاهده در تب جدیدExcelکار با داده‌ها
NPSکاربرد اصطلاحDNقطر خارجی (OD)
1/2NB 1/2 inchDN 1521.34 mm
1NB 1 inchDN 2533.40 mm
2NB 2 inchDN 5060.32 mm
4NB 4 inchDN 100114.30 mm
6NB 6 inchDN 150168.28 mm
8NB 8 inchDN 200219.08 mm

این جدول فقط چند سایز منتخب را نشان می‌دهد. برای مقدار دقیق، جدول کامل استاندارد ابعادی و ویرایش مورد استناد مبناست.

سیستم اینچی

کاربرد NPS و NB در سیستم سایزبندی اینچی

در استانداردهای آمریکایی، NPS نام‌گذاری اصلی سایز اسمی لوله است. NB نیز در برخی منابع و کاربردهای قدیمی‌تر برای اشاره به سایز اسمی به‌کار می‌رود. در یک تعریف فنی، سایز اسمی باید همراه با مرجع ابعادی و ضخامت یا رده ضخامت مشخص باشد.

ابهام رایج:

اگر فقط عبارت 4 inch NB در دسترس باشد، رده ضخامت یا ضخامت دیواره و مرجع ابعادی هنوز مشخص نشده‌اند.

نکته کلیدی

تفاوت NPS 4 / NB 4 inch با قطر واقعی

لوله NPS 4 قطر خارجی استاندارد 114.30 mm دارد؛ یعنی حدود 4.5 اینچ. عدد «4» یک نام سایزی برای هماهنگی اجزای پایپینگ است، نه اندازه‌گیری مستقیم قطر خارجی یا داخلی.

همچنین دو لوله NPS 4 SCH 40 و NPS 4 SCH 80 ممکن است هر دو با عبارت قدیمی «NB 4 inch» توصیف شوند، در حالی که قطر داخلی تقریبی آن‌ها به‌ترتیب حدود 102.26 mm و 97.18 mm است.

تعریف ابعادی

پارامترهای لازم برای تعریف اندازه لوله

برای تعریف ابعادی لوله، سایز اسمی، قطر خارجی متناظر، ضخامت دیواره یا رده ضخامت و استاندارد ابعادی باید مشخص باشند. عبارت 4 inch NB به‌تنهایی این اطلاعات را کامل نمی‌کند.

سایز اسمیNPS یا DN شناسه سایز اسمی هستند و باید از قطر واقعی تفکیک شوند.
ضخامت دیوارهرده ضخامت (Schedule) و ضخامت اسمی دیواره از جدول ابعادی به یکدیگر مربوط می‌شوند، اما یک مفهوم نیستند.
مرجع ابعادیاستاندارد ابعادی مانند ASME B36.10M رابطه سایز اسمی، قطر خارجی و ضخامت‌های جدول را مشخص می‌کند.
مشخصات محصولاستاندارد محصول، گرید و روش ساخت موضوعاتی جدا از نام‌گذاری ابعادی‌اند و باید در مرجع مربوط خود تعیین شوند.
پرسش‌های رایج

پرسش‌های متداول

آیا NB همان NPS است؟

در برخی متون فنی، هر دو اصطلاح برای اشاره به یک سایز اسمی به‌کار می‌روند، اما NPS نام‌گذاری رسمی‌تر و کم‌ابهام‌تری در سیستم ASME است.

آیا NB برابر قطر داخلی واقعی است؟

خیر. قطر داخلی با ضخامت دیواره تغییر می‌کند و باید از OD و WT محاسبه یا اندازه‌گیری شود.

آیا NPS همان قطر خارجی لوله است؟

خیر. NPS نام‌گذاری اسمی است و قطر خارجی واقعی از جدول استاندارد ابعادی خوانده می‌شود.

NPS 4 با DN 100 چه رابطه‌ای دارد؟

این دو نام‌گذاری اسمی متناظر برای یک گروه سایزی هستند؛ هیچ‌کدام به معنی قطر خارجی دقیقاً 4 in یا 100 mm نیستند.

در مشخصات فنی محصول بهتر است NB بنویسیم یا NPS؟

در مدارک فنی کنترل‌شده، NPS یا DN همراه رده ضخامت (Schedule)/WT، استاندارد ابعادی، استاندارد محصول و گرید بیان روشن‌تری ایجاد می‌کند.

منابع فنی

مراجع ابعادی و تعاریف

ASME B36.10 — 2022ASME
ISO 6708:1995 — Definition and selection of DNISO

ابعاد و نام‌گذاری‌ها باید با ویرایش مورد استناد استاندارد ابعادی و استاندارد محصول مربوط کنترل شوند.

صفحات مرتبط:
ابعاد لوله (OD / ID / WT)رده ضخامت لوله (Schedule)ASME B36.10Mجداول مرجع
Home ← Dimensions & Sizing

Nominal Pipe Sizing: NPS, NB and DN

Pipe size designations without confusing them with actual diameter

Nominal pipe size is a designation used to coordinate pipe, flanges and fittings. NPS, NB and DN must be kept separate from actual outside and inside diameters.

Core definition

What is nominal pipe size and why is it not a measured diameter?

A nominal pipe size is a designation for identifying a pipe dimensional family. In the American system, NPS (Nominal Pipe Size) is the more formal designation. NB (Nominal Bore) is older commercial terminology often used for the same nominal-size reference; “bore” in NB does not mean the actual inside diameter. DN is the metric nominal designation.

Nominal Pipe Size (NPS)

Common ASME sizing designation; the NPS number alone is not actual OD or ID.

Nominal Bore (NB)

Legacy/commercial terminology; controlled technical documents should make the corresponding NPS or DN explicit.

Nominal Diameter (DN)

Metric nominal designation for coordinating piping components; it is also not a measured diameter.

Actual dimensions

OD comes from the dimensional table; ID depends on OD and wall thickness.

Direct ASME B36.10-2022 rule: for NPS 12 (DN 300) and smaller, the NPS number is not the actual outside diameter and the OD is numerically larger than the nominal size. At NPS 14 (DN 350) and above, OD in inches is numerically equal to NPS. Selected examples are NPS 1/2 → OD 21.34 mm, NPS 2 → 60.32 mm, NPS 12 → 323.8 mm, NPS 14 → 355.6 mm and NPS 24 → 609.6 mm. See the ASME B36.10-2022 dimensional reference.
Designation mapping

Relationship among NPS, NB, DN and outside diameter

DownloadableMANIK TRADING
Download table
PDFOpen in new tabExcelWork with data
NPSLegacy terminologyDNOutside Diameter (OD)
1/2NB 1/2 inchDN 1521.34 mm
1NB 1 inchDN 2533.40 mm
2NB 2 inchDN 5060.32 mm
4NB 4 inchDN 100114.30 mm
6NB 6 inchDN 150168.28 mm
8NB 8 inchDN 200219.08 mm

This is a selected-size table only. Final dimensional verification must use the complete applicable dimensional standard and product specification.

Inch-based system

How are NPS and NB used in inch-based pipe sizing?

In American piping standards, NPS is the formal nominal-size designation. NB is an older term that is still encountered in some technical references. A complete dimensional statement should identify NPS or DN, wall or Schedule, and the dimensional standard explicitly.

Common ambiguity: “4 inch NB” identifies only a nominal size; it does not define Schedule or nominal wall, dimensional standard, product specification or grade.
Key point

Why NPS 4 or 4 inch NB does not mean an actual 4-inch diameter

NPS 4 pipe has a standardized OD of 114.30 mm, about 4.5 in. The “4” is a nominal size name used to coordinate piping components, not a direct OD or ID measurement.

NPS 4 SCH 40 and NPS 4 SCH 80 may both be called “4 inch NB”, yet their approximate IDs are about 102.26 mm and 97.18 mm respectively.

Complete dimensional definition

Technical parameters needed to define pipe size

A nominal-size phrase such as “4 inch NB” is incomplete as a dimensional definition. A complete description identifies nominal size, wall thickness or Schedule, the dimensional reference, and the product specification and grade where product identity is also being defined.

Nominal sizeNPS or DN identifies nominal size and remains distinct from actual diameter.
WallSchedule and exact nominal wall thickness are related but distinct dimensional descriptors.
Dimensional and product referencesThe product specification/grade and a dimensional reference such as ASME B36.10M serve different technical roles.
Product condition and testsManufacturing route, heat treatment and product tests are defined by the applicable product specification and related technical requirements.
Common questions

Frequently asked questions

Are NB and NPS the same?

They often refer to the same nominal-size family in market usage, but NPS is the more formal and less ambiguous ASME designation.

Is NB the actual inside diameter?

No. ID changes with wall thickness and must be calculated or measured from actual dimensions.

Is NPS the same as pipe OD?

No. NPS is nominal; actual OD comes from the dimensional standard.

How are NPS 4 and DN 100 related?

They are corresponding nominal designations for the same size family; neither means an actual OD of exactly 4 in or 100 mm.

Should a technical specification use NB or NPS?

Controlled technical documents use explicit NPS or DN together with schedule/WT, dimensional standard, product specification and grade.

Technical sources

Dimensional references and definitions

ASME B36.10 — 2022ASME
ISO 6708:1995 — Definition and selection of DNISO

Designations and dimensions must be checked against the applicable dimensional standard and product specification.

Related pages:
Pipe Dimensions (OD / ID / WT)Pipe ScheduleASME B36.10MReference Tables