آزمون جریان گردابی تیوب و لوله
آزمون جریان گردابی (Eddy Current Testing — ET) با القای الکترومغناطیسی به تغییرات هدایت الکتریکی، نفوذپذیری مغناطیسی، هندسه و ناپیوستگیها پاسخ میدهد. این روش در تیوبهای رسانا برای بررسی سطح و نواحی نزدیک به سطح کاربرد دارد. در فولادهای فرومغناطیس، بسته به روش آزمون، میتوان از اشباع مغناطیسی برای کاهش اثر تغییرات نفوذپذیری استفاده کرد. ASTM E309 معیار پذیرش عمومی محصول را تعیین نمیکند؛ استاندارد مرجع (Reference Standard)، تنظیم حساسیت و اثر انتهایی (End Effect) باید در تفسیر نتیجه در نظر گرفته شوند.
اصول کار آزمون جریان گردابی و عوامل مؤثر بر سیگنال
در آزمون جریان گردابی (Eddy Current Testing، ET) جریان متناوب در کویل، میدان مغناطیسی متغیری ایجاد میکند و این میدان در ماده رسانا جریانهای گردابی القا میکند. میدان ناشی از این جریانها بر امپدانس کویل اثر میگذارد و دستگاه تغییرات دامنه و فاز سیگنال را ثبت میکند. ناپیوستگیها میتوانند مسیر جریان را تغییر دهند، اما هندسه قطعه، فاصله کویل یا پروب از سطح، ضخامت، وضعیت سطح، هدایت الکتریکی و نفوذپذیری مغناطیسی نیز بر سیگنال اثر دارند؛ بنابراین سیگنال دستگاه اندازه هندسی مستقیم یک ناپیوستگی نیست.
فرکانس بر اثر پوستی (Skin Effect) و عمق نفوذ مؤثر جریانهای گردابی اثر میگذارد. نوع و آرایش کویل یا پروب و ضریب پرشدگی (Fill Factor) نیز حساسیت و ناحیه تحت بررسی را تغییر میدهند. سرعت حرکت قطعه باید با نرخ ثبت داده هماهنگ باشد تا تغییرات کوتاه در طول قطعه از دست نروند. در مواد فرومغناطیس، تغییرات نفوذپذیری میتواند سهم قابل توجهی از پاسخ را ایجاد کند و در برخی روشها از اشباع مغناطیسی برای کاهش این اثر استفاده میشود.
دانلود جدول
| متغیر | اثر | کنترل گزارش |
|---|---|---|
| فرکانس | عمق نفوذ و فاز پاسخ | Hz/kHz و دلیل انتخاب |
| نوع کویل/پراب (Coil/Probe) | پوشش سطح و جهت حساسیت | حلقوی (Encircling) / ثابت (Fixed) / چرخان (Rotating) |
| ضریب پرشدگی (Fill Factor) | کوپلینگ الکترومغناطیسی و دامنه سیگنال | قطر خارجی تیوب (OD) و قطر داخلی کویل (ID) |
| سرعت آزمون | نمونهبرداری داده (Sampling) و قابلیت آشکارسازی | m/min و محدوده تجهیز |
| اشباع مغناطیسی | کاهش اثر نفوذپذیری مغناطیسی (Magnetic Permeability) در فولاد | سطح میدان و تنظیمات آزمون |
پاسخ آزمون جریان گردابی به ناپیوستگیها و تغییرات
نشانه ثبتشده در آزمون جریان گردابی (ET Indication) اندازه واقعی ناپیوستگی را مستقیماً نشان نمیدهد. شکل، دامنه و فاز سیگنال به نوع و جهت ناپیوستگی، خواص ماده، هندسه قطعه، آرایش پروب و تنظیمات دستگاه وابستهاند؛ بنابراین پاسخ باید با شرایط آزمون و پاسخ مرجع مقایسه و تفسیر شود.
دانلود جدول
| عامل | پاسخ محتمل | محدودیت |
|---|---|---|
| ترک سطحی | قوی در جهت مناسب | جهت ترک و آرایش پراب مهم است |
| حفره یا فضای خالی (Pit / Void) | تغییر دامنه/فاز سیگنال | عمق زیاد پاسخ را کاهش میدهد |
| تغییر ضخامت دیواره (WT) / قطر خارجی (OD) | سیگنال هندسی | ممکن است با عیب اشتباه شود |
| تغییر متالورژی | تغییر هدایت الکتریکی / نفوذپذیری مغناطیسی | نیازمند جداسازی از عیب |
| انتهای تیوب | اثر انتهایی (End Effect) و ناحیه کمحساسیت | طول ناحیه انتهایی باید تعیین شود |
پوشش آزمون و استاندارد مرجع
میزان پوشش واقعی آزمون به هندسه و آرایش کویل یا پروب، مسیر حرکت، سرعت آزمون، ابعاد قطعه و جهت ناپیوستگی وابسته است. نزدیک انتهای تیوب یا در محل تغییر ناگهانی هندسه، اثر انتهایی (End Effect) میتواند پاسخ را با ناحیه میانی متفاوت کند. وضعیت سطح، هدایت الکتریکی و نفوذپذیری مغناطیسی نیز بر حساسیت اثر دارند؛ بنابراین پوشش آزمون باید بر اساس ناحیهای بیان شود که سیستم واقعاً با حساسیت موردنظر بررسی کرده است.
برای تنظیم حساسیت و مقایسه پاسخ سیستم از استاندارد یا لوله مرجع (Reference Standard / Reference Tube) استفاده میشود. مشخصات قطعه مرجع و ناپیوستگیهای مصنوعی آن باید با روش آزمون و ویژگیهایی که قرار است آشکار شوند ارتباط داشته باشند. فرکانس، فاز و بهره (Gain) و سایر تنظیمات دستگاه با توجه به روش آزمون و پاسخ مرجع تنظیم میشوند. ابعاد یا آرایش اجباری شیار و سوراخ مرجع را نمیتوان بهصورت عمومی تعیین کرد و باید، هرجا الزام مشخصی وجود دارد، از روش یا استاندارد حاکم استخراج شود. بررسی دورهای پاسخ مرجع نیز برای آشکارکردن تغییر تنظیم یا عملکرد سیستم به کار میرود.
دانلود جدول
| جزء | ثبت لازم | هدف |
|---|---|---|
| جنس و ابعاد | نوع آلیاژ، قطر خارجی (OD) و ضخامت دیواره (WT) | پاسخ الکترومغناطیسی مشابه |
| ناپیوستگی مصنوعی | شیار/سوراخ مرجع (Notch / Hole) و ابعاد | تنظیم حساسیت قابل تکرار |
| محل عیب | سطح خارجی/داخلی (OD/ID) و درز/فلز پایه | پوشش ناحیه هدف |
| پاسخ مرجع | آستانه دامنه/فاز پاسخ | ثبت تنظیمات آزمون |
| تأیید دورهای | زمان و نتیجه کنترل دورهای | کنترل رانش سیگنال (Drift) |
سؤالات متداول
آزمون جریان گردابی بر چه اصل فیزیکی کار میکند؟
میدان متناوب کویل در ماده رسانا جریانهای گردابی القا میکند و تغییر پاسخ الکترومغناطیسی سامانه برای بررسی وضعیت قطعه تحلیل میشود.
چه عواملی شکل و دامنه سیگنال ET را تغییر میدهند؟
هدایت الکتریکی، نفوذپذیری مغناطیسی، هندسه، فرکانس، آرایش کویل یا پراب، سرعت آزمون و نوع و جهت ناپیوستگی بر سیگنال اثر میگذارند.
استاندارد یا قطعه مرجع در ET چه نقشی دارد؟
مرجع آزمون پاسخ شناختهشدهای برای تنظیم حساسیت و مقایسه عملکرد سیستم فراهم میکند؛ تفسیر نتیجه همچنان به روش و شرایط آزمون وابسته است.
استانداردها و صفحات رسمی بررسیشده
ویرایش استاندارد، گرید، ابعاد و شرایط پروژه باید پیش از تصمیم اجرایی از استاندارد، کد یا مشخصات فنی حاکم کنترل شوند.
برای بررسی مشخصات فنی و تأمین محصولات فولادی پروژه با MANIK TRADING تماس بگیرید.
تماس با ما