ASME B36.19M؛ ابعاد لوله فولادی زنگنزن
استاندارد ASME B36.19M ابعاد لولههای فولادی زنگنزن را از نظر سایز نامی، قطر خارجی و ردههای ضخامت مشخص میکند. در ردههایی مانند 5S، 10S، 40S و 80S، پسوند S بخشی از نام رده است. جنس، گرید و روش ساخت باید از استاندارد محصول و مشخصات پروژه تعیین شوند.
دامنه استاندارد ASME B36.19M
«استانداردسازی ابعاد لوله فولادی زنگنزن کارشده (Wrought)، جوشی و بدون درز»ASME B36.19M — 2022، توضیح رسمی
قطرهای خارجی با سیستم NPS پایپینگ هماهنگاند تا فلنج، فیتینگ و شیر سازگار باشند.
5S، 10S، 40S و 80S ردههای اصلی ضخامتاند؛ S نشان میدهد نامگذاری (Designation) از جدول لوله فولاد زنگنزن (Stainless Pipe) آمده است.
استاندارد ابعاد هر دو را پوشش میدهد، اما روش ساخت و کیفیت محصول توسط استاندارد جنس و گرید فولاد تعیین میشود.
از ابعاد اسمی و چگالی مرجع محاسبه میشود؛ آلیاژ واقعی و تلرانس تولید میتواند وزن تحویلی را تغییر دهد.
طراح باید فشار، دما، خوردگی، تلرانس، ساخت و کد طراحی (Code) را بررسی کند؛ رده ضخامت (Schedule) فقط نتیجه ابعادی است.
نمونه ضخامت ردههای لوله فولادی زنگنزن
دانلود جدول
| NPS | OD | SCH 5S | SCH 10S | SCH 40S | SCH 80S |
|---|---|---|---|---|---|
| 1/2 | 21.34 mm | 1.65 mm | 2.11 mm | 2.77 mm | 3.73 mm |
| 1 | 33.40 mm | 1.65 mm | 2.77 mm | 3.38 mm | 4.55 mm |
| 2 | 60.32 mm | 1.65 mm | 2.77 mm | 3.91 mm | 5.54 mm |
| 4 | 114.30 mm | 2.11 mm | 3.05 mm | 6.02 mm | 8.56 mm |
| 6 | 168.28 mm | 2.77 mm | 3.40 mm | 7.11 mm | 10.97 mm |
| 8 | 219.08 mm | 2.77 mm | 3.76 mm | 8.18 mm | 12.70 mm |
این جدول منتخب بر پایه ASME B36.19M-2022 تنظیم شده است. برای سایزهای بزرگتر و تطبیق نهایی باید جدول کامل استاندارد بررسی شود.
تفاوت SCH 40S با SCH 40
SCH 40 از B36.10M و SCH 40S از B36.19M خوانده میشود؛ در برخی سایزها ضخامت یکسان است و در برخی ممکن است تفاوت داشته باشد.
پسوند S بهخودیخود گرید زنگنزن را تعیین نمیکند؛ TP304L، TP316L یا فولاد دوپلکس (Duplex) باید در استاندارد محصول ذکر شوند.
حذف S میتواند فروشنده را به جدول فولاد کربنی هدایت کند، بهویژه در سایزهایی که ضخامتها همسان نیستند.
تعریف کامل محصول شامل استاندارد محصول، گرید، سایز نامی لوله (NPS)، رده ضخامت S (Schedule S)، روش ساخت و نوع انتها (End Finish) است.
استاندارد ASME B36.19M ابعاد را تعیین میکند، نه متریال و روش ساخت را
دانلود جدول
| استاندارد محصول | محصول متداول | نکته فنی |
|---|---|---|
| ASTM A312/A312M | لوله زنگنزن آستنیتی و دوپلکس (Duplex) بدون درز، جوشی و سردکار شده (Cold Worked) | گرید (Grade)، روش ساخت، عملیات حرارتی (Heat Treatment) و آزمون را تعیین میکند |
| ASTM A358/A358M | لوله زنگنزن آستنیتی جوشی قوسی برای سرویسهای خاص | کلاس جوش (Weld Class)، فلز پرکننده (Filler Metal)، رادیوگرافی (Radiography) و عملیات حرارتی (Heat Treatment) اهمیت دارد |
| ASTM A409/A409M | لوله زنگنزن آستنیتی جوشی قطر بزرگ | ابعاد، کلاس ساخت و الزامات پروژه باید با یکدیگر هماهنگ باشند |
| ASME B36.19M | ابعاد مشترک NPS/OD/WT | گرید یا کیفیت جوش را تعیین نمیکند |
محدودیت ردههای نازک S در انتخاب ضخامت
ضخامت باید از محاسبه کد طراحی (Code) و تنش مجاز طراحی (Allowable Stress) آلیاژ در دمای طراحی عبور کند.
زنگنزن بودن به معنی نبود خوردگی مجاز (Corrosion Allowance) نیست؛ کلراید (Chloride)، ترکخوردگی تنشی ناشی از خوردگی (SCC)، فرسایش (Erosion) و الزامات تمیزکاری (Cleaning) باید بررسی شوند.
دیواره بسیار نازک به مونتاژ اولیه (Fit-up)، پرج (Purging)، ورودی حرارت (Heat Input)، اعوجاج (Distortion) و قابلیت آزمون غیرمخرب (NDE) حساستر است.
فشار خارجی، دهانه تکیهگاهی (Support Span)، وزن شیر و بار نازل میتوانند ضخامت بیشتری نسبت به فشار داخلی لازم کنند.
پرداخت سطح (Surface Finish)، پسیواسیون (Passivation)، جوشکاری اوربیتال (Orbital Welding) و قابلیت تخلیه (Drainability) مستقل از جدول B36.19M تعریف میشوند.
ASME B36.19M در برابر ASME B36.10M
دانلود جدول
| موضوع | B36.19M | B36.10M |
|---|---|---|
| محصول غالب | فولاد زنگنزن (Stainless Steel) لوله (Pipe) | لوله فولاد کربنی و آلیاژی (Carbon and Alloy Steel Pipe) |
| نامگذاری (Designation) | 5S، 10S، 40S، 80S | ردههای ضخامت عددی (Schedules) و STD/XS/XXS |
| استاندارد محصول نمونه | A312، A358، A409 | A106، A53، A333، A335 |
| نکته | پسوند S باید حفظ شود | STD/XS با رده ضخامت (Schedule) در تمام سایزها برابر نیست |
تعریف فنی کامل به هر دو مرجع ابعادی و استاندارد محصول نیاز دارد.
ویرایشهای رسمی بررسیشده
تطبیق نهایی باید بر جدول کامل B36.19M-2022، استاندارد محصول و کلاس پایپینگ (Piping Class) پروژه متکی باشد.